عبارت – گروه محیطزیست: درحالیکه مردم و مسئولان مازندران مشغول زندگی روزمره خود هستند، اخبار تازهای از فعل و انفعالات در ماجرای سد فینسک به عبارت رسیده است.
این سد و قصه پرغصهی انتقال آب از خزر به کویر مرکزی زخمی کهنه است که هرزگاهی سر باز میکند و موحب اعتراضات گستردهی نهادهای زیستمحیطی میشود.
قرار بر این بود که سد فینسک، آب سفیدرود را از سرشاخه تجن به سمنان برساند. اما برای این کار، سه روستای تاجیم، تجن و ملاده در مهدیشهر سمنان را به زیر آب میبرد و حدود ۴۰۰ هکتار از زمینهای کشاورزی آنها را غرق میکند.
بهگفته بعضی کارشناسان، با احداث این سد، بیشتر از ۲۰ روستا و شش هزار هکتار شالیزار هم در مازندران با کمآبی مواجه میشوند، درنتیجه کشاورزان زیادی در مازندران و سمنان با خطر بیکاری روبهرو هستند. علاوهبرآن، ۴۳ هکتار از جنگلهای هیرکانی هم به زیر آب خواهد رفت.
در سال ۱۳۹۹، مهرداد ملکزاده، سرپرست هیئت باستانشناسی گورستان مرسین، به میراث آریا گفت شمار گورهای باستانی کشفشده در محل احداث سد فینسک و گورستان مرسین به ۲۵ عدد رسید
اما فعالان محیطزیست معتقدند سمنانیها زیرپوستی با لوله گذاری میخواهند دولت را در عمل انجام شده قرار دهند.
حنیفرضا گلزار، فعال محیطزیست در استان مازندران که در سالهای اخیر بارها درباره ساخت این سد هشدار داده، به «پیام ما» گفت این لولهها نمادی هستند برای اینکه در آینده سدی خواهد بود و آب از داخل لولهها جابهجا خواهد شد. «لولهکشیها در منطقه حفاظتشده پرور در حال انجام است، لولهکشی را شروع کردهاند؛ چون واکنشها نسبت به ساخت سد بالا بوده و، چون نمیخواهند پروژه بهصورت کامل بخوابد، دست به کار شدهاند.»
گلزاری میگوید: در حال حاضر واکنشها به ساخت سد بالاست، اما کسی درباره لولهگذاری در این منطقه صحبت نمیکند و نگرانی ایجاد نکرده است و درنتیجه متولیان ساخت سد از همین موضوع استفاده میکنند تا دولت را در کار انجامشده قرار دهند
بهگفته او، این کار دولت را تحتفشار میگذارد و آنها در آینده با استناد به هزینهای که برای این لولهکشیها کردهاند، خواهان عملیاتی شدن ساخت سد خواهند شد. «هرچند وقت یکبار بیل مکانیکی به منطقه میبرند و کارهایی انجام میدهند. در حال حاضر واکنشها به ساخت سد بالاست، اما کسی درباره لولهگذاری در این منطقه صحبت نمیکند و نگرانی ایجاد نکرده است و درنتیجه متولیان ساخت سد از همین موضوع استفاده میکنند تا دولت را در کار انجامشده قرار دهند.»
مازندرانیها همچنین میگویند ساخت سد فینسک، سد شهید رجایی ساری را با تهدید جدی روبرو میکند.
براساس دادههای پژوهش، سرشاخه اصلی «اسپه او» و آبراهه فرعی «کاورد» تقریباً نیمی از آب سفیدرود را تأمین میکنند. منابع هیدرومتری ۱۶ و ۲۹ ساله نشان میدهند در فصول زراعی، سهم این آبراههها بین ۱۸ درصد تا ۲۶ درصد از جریان رودخانه است. افزایش برداشت آب از این بخشها با اجرای سد فینسک، منجر به کاهش قابلتوجه ورودی به مخزن سد شهید رجایی خواهد شد. تخمینها حاکی از کاهش حجم ذخیره این سد بین ۲۰ تا ۲۵ درصد است؛ بهویژه در سالهایی که مخزن بهطور کامل پر نمیشود. پیامدهای این کاهش آب گستردهاند: اراضی کشاورزی وسیع پاییندست با کمبود آب مواجه میشوند، کیفیت زندگی روستاییان متأثر میشود، استفاده بیشتر از چاهها فشار بر سفرههای زیرزمینی را تشدید میکند، الگوی کشت تغییر میکند و بخش زیادی از کشاورزی آبی به دیم تبدیل خواهد شد. همچنین جنگلها، عرصههای طبیعی و مناطق حفاظتشده در محدوده بالادست آسیبپذیرتر خواهند شد. آلودگی اکولوژیک، کاهش پوشش گیاهی و فشار بر تنوعزیستی نیز پیشبینی شدهاند
