عالین نجاتی- گروه فرهنگ و هنر: برای من که زاده و زیسته‌ی محله‌ای تاریخی در ساری هستم که در احاطه‌ی بناهای قرن نهم هجری قمری و آیین‌های کهن عزاداری، هویتی منحصربه‌فرد دارد، مسئله‌ی میراث فرهنگی از نان شب واجب‌تر است.
تاریخ؛ بدونِ تجسد کالبدی و پیوند آن با روایت‌ها، افسانه‌ها و آنچه هگل؛ «روحِ تاریخ» می‌خواند چیزی جز توهم نیست. به همین جهت حفظ و حراست از آثار باستانی(از ابنیه تا نُسَخ) نه‌تنها به مستندسازی روح یک ملت در کالبد زمان می‌انجامد، بلکه حلقه‌ی اتصالی میان گذشته و آینده خواهد شد که اینکِ انسان را معنادار می‌کند.
مازندران به‌دلیل موقعیت خاص جغرافیایی، تاریخ کهن و حضور پررنگ در تاریخ اساطیری ایران، نمونه‌ای منحصربه‌فرد در حوزه‌ی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران است. در واقع قرار است تاریخ و هنر در پیوندی پویا به شکوفایی اقتصادی و اجتماعی مازندران منجر شود و این اصلی‌ترین وظیفه‌ای است که اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران به‌عهده دارد.
انتخاب دکتر “احمد تجری” بعنوان مدیرکل جدید این نهادِ بسیار حیاتی در توسعه‌ی استان، آنچنان که باید مورد توجه قرار نگرفته است. بر همگان آشکار است که این اداره‌کل یکی از بی‌نظم‌ترین، بی‌برنامه‌ترین و ضعیف ترین ارکان اداری استان است که به‌ویژه در ۵سال اخیر کوپه‌ی خود در قطار توسعه مازندران را از دست داد.
«تجری» میراث‌دارِ نوعی بلبشوی مدیریتی و فلجِ کنش‌گرایی موثر است که از دوره‌ی محمود احمدی‌نژاد آغاز شد و عملا اداره‌کل میراث فرهنگی را به کُنج عزلت راند. فارغ از چند طرح بزرگ بخش خصوصی نظیر «هتل آراز» یا ثبت چند بنای تاریخی در عرصه‌ی ملی و بین‌المللی که عملا از تهران پیگیری شد، این نهاد نتوانست جایگاه خود را بعنوان سیاست‌گذاری باهوش، ایده‌پرداز و جسور تثبیت کند.
درواقع پس از «دلاور بزرگ‌نیا» هیچ مدیرکلی نتوانست این نهاد را در تراز واقعی‌اش به‌نمایش بگذارد، اما شنیده‌های من از منابعی موثق و معتمد حاکی از آن است که «تجری» می‌تواند آغازگر دوران تازه‌ای در اداره‌کل میراث فرهنگی مازندران باشد.
به‌ویژه آنکه استانداری عملگرا و ذی‌نفوذ نظیر «یونسی» در رأس کار است، وزیر میراث مازندرانی است و سابقه‌ی تجری در حوزه‌ی معاونت سرمایه‌گذاری وزارت میراث فرهنگی و آشنایی او با اصلی‌ترین بازیگران این عرصه نیز ترکیبی برنده را می‌سازد.
درباره‌ی برخی انتقادات نخ‌نمای بومی‌گرایی نیز حرف چندانی نمی‌ماند، چه‌آنکه اگر واقعا مدیری در تراز «تجری» در مازندران بود، وزیر مازندرانی میراث و استاندار مازندران در انتخاب او تعلل نمی‌کردند.
ضمن اینکه نسخه‌ی موفق «امین افقی» بعنوان مدیری غیربومی در منطقه‌ی آزاد مازندران نشان داد که تخصص بر جغرافیا ارجحیت دارد و ملاک موفقیت یک مدیر نه زادگاه، بلکه کارنامه و عملکرد اوست. مسئله‌ای که در ساختار فکری استاندار مازندران اصلی‌ترین نقش را ایفا می‌کند.
تجربه و تخصص «دکتر تجری» به اندازه‌ای هست که نیازمند پیشنهادات ویکی‌پدیایی و تکراری نباشد، اما من سه توصیه‌ی ضروری برای او دارم.
نخست ضرورت انقلابی جدی در ساختار اداری و نیروی انسانی اداره‌کل میراث فرهنگی مازندران است. این نهاد به اداره‌کل شایعه و پچ‌پچه مشهور است و همواره سیاست بازی موجب اخلال جدی در روند اجرای مأموریت‌های‌اش بوده است. چگونگی این خانه‌تکانی را به تجری می‌سپارم اما مجددا بر ضرورت انجام آن تأکید می‌کنم.
دوم اینکه پیوند ارگانیک اداره‌کل میراث فرهنگی با تمامی شرکای شهرستانی، استانی، ملی و بین‌المللی‌اش قطع است. مثلا سال‌هاست که رابطه‌ی این نهاد با شهرداری‌ها، اداره‌کل فرهنگ، ثمن‌ها، موزه‌های دیگر استانها یا کشورهای حوزه‌ی CIS اساسا موضوع بحث نیست.
برگزاری تورهای بین استانی، بهره‌مندی از ظرفیت‌های علمی و عملی دیگر مناطق کشور، همکاری با دانشگاه مازندران بعنوان پایلوت علوم انسانی شمال کشور و به‌کارگیری سرمایه‌ی بخش خصوصی برای احیای اقتصادی بناها و بافت‌های تاریخی و بازگرداندن آن‌ها به چرخه‌ی انسانی- اجتماعی، در تمام این سال‌ها مغفول مانده و اگر تجری تنها یکی از این حوزه‌ها را فعال کند شاهد تکانه‌هایی اساسی در زنجیره‌ی ارزش گردشگری استان خواهیم بود.
و اما توصیه‌ی سوم در زمینه‌ی «صنایع دستی» است که مازندران در این حوزه صاحب ظرفیت و استعداد فراوان، اما سلیقه و بازاریابی بسیار ضعیف است. ما هنوز نتوانسته‌ایم چند محصول شاخص صنایع دستی خود را به‌درستی برندینگ کنیم و هرگاه قرار است مجموعه‌ای مثلا برای هدیه دادن به مهمانان بین‌المللی و مهم استان آماده کنیم، نهایتا به آشی شعله‌قلم‌کار می‌رسیم که اصلا نیمی از اشیای آن از شاخصه‌های صنایع دستی اصفهان است. به‌جرأت می‌توان گفت ما در این حوزه صاحب ظرفیت و استعداد فراوان، اما سلیقه و بازاریابی بسیار ضعیف است. ما هنوز نتوانسته‌ایم چند محصول شاخص صنایع دستی خود را به‌درستی برندینگ کنیم و هرگاه قرار است مجموعه‌ای مثلا برای هدیه دادن به مهمانان بین‌المللی و مهم استان آماده کنیم، نهایتا به آشی شعله‌قلم‌کار می‌رسیم که اصلا نیمی از اشیای آن از شاخصه‌های صنایع دستی اصفهان است. به‌جرأت می‌توان گفت ما در این حوزه در ابتدای مسیر قرار داریم و اقتصاد مبتنی بر پیوند صنایع دستی و گردشگری را در حد جشنواره‌های دم‌دستی یا نمایشگاه های بی‌خاصیت فروکاسته‌ایم.
این گونه مواجهه با هنر پول‌ساز و ارزآور صنایع دستی، نه‌تنها تأثیری واقعی بر اشتغال استان ندارد، بلکه بدل به محلی برای بیمه کردن کسانی شده است که اصلا نمی‌دانند صنایع دستی را با کدام “ص” می‌نویسند.
امیدوارم تلفیق تجربه‌ی مدیریتی، مهندسی و اقتصادی دکتر تجری در مازندران به نتیجه‌ای شایان توجه برسد و با کمک همه‌ی دلسوزان این عرصه و فعال کردن ظرفیت‌ها، اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران را به جایگاه واقعی‌اش برساند.
حرف آخر اینکه ضروری است دکتر تجری در اولین اقدام به مسئله‌ی بازپیرایی بافت تاریخی ساری ورود کند و اجازه ندهد گندکاری آشکار شهرداری ساری که بر‌خلاف تمامی ضوابط میراث است ادامه یابد و حداقل بقیه‌ی طرح به‌درستی و تحت مراقبت میراث ادامه پیدا کند.
